Choroba Peyroniego: skrzywienie penisa. Ból prącia. Metody leczenia.

Choroba Peyroniego jest przewlekłym schorzeniem prącia polegającym na tworzeniu się włóknistych blaszek w obrębie osłonki białawej ciał jamistych prącia. Prowadzi to do utraty elastyczności tkanki, co podczas erekcji powoduje deformację członka, jego skrzywienie, ból oraz często zaburzenia funkcji seksualnych. Choroba została opisana w XVIII wieku przez francuskiego chirurga François Gigot de la Peyronie, od którego nazwiska pochodzi jej nazwa.

Schorzenie nie jest nowotworem ani chorobą zakaźną. Ma charakter włóknieniowy i jest zaliczane do schorzenia tkanki łącznej. W wielu przypadkach wpływa nie tylko na fizyczne funkcjonowanie pacjenta, lecz także na jego psychikę, samoocenę i relacje seksualne.

Budowa prącia a mechanizm dolegliwości

Aby zrozumieć istotę choroby Peyroniego, trzeba znać podstawową budowę prącia. Trzon prącia zawiera dwa ciała jamiste odpowiedzialne za erekcję oraz ciało gąbczaste otaczające cewkę moczową. Ciała jamiste otoczone są mocną błoną włóknistą zwaną osłonką białawą (tunica albuginea). W czasie erekcji osłonka rozciąga się równomiernie pod wpływem napływu krwi.

W chorobie Peyroniego w obrębie osłonki powstaje twarda blizna włóknista, czyli tzw. płytka Peyroniego. Zmieniona tkanka nie rozciąga się prawidłowo podczas wzwodu. Strona objęta zwłóknieniem pozostaje sztywna, podczas gdy zdrowa część prącia nadal się wydłuża. Powoduje to wygięcie członka w stronę zmiany chorobowej.

W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą występować także:

• przewężenia,
• deformacje typu „klepsydry”,
• skrócenie prącia,
• niestabilność podczas erekcji.

Choroba Peyroniego – przyczyny schorzenia

Dokładna przyczyna choroby Peyroniego nie została ostatecznie wyjaśniona, jednak obecnie dominuje teoria mikrourazów. Zakłada ona, że podczas aktywności seksualnej lub innych urazów dochodzi do niewielkich uszkodzeń osłonki białawej prącia. U większości mężczyzn tkanka goi się prawidłowo, ale u osób predysponowanych proces naprawczy zostaje zaburzony. W miejscu urazu rozwija się przewlekły stan zapalny. Aktywują się fibroblasty oraz miofibroblasty odpowiedzialne za produkcję kolagenu. Dochodzi do nadmiernego odkładania włókien kolagenowych oraz tworzenia twardej blizny. Istotną rolę odgrywają również:

• stres oksydacyjny,
• wolne rodniki,
• cytokiny zapalne,
• transformujący czynnik wzrostu TGF-β1.

Z czasem blaszka może ulec zwapnieniu, stając się bardzo twarda.

Czynniki ryzyka rozwoju choroby Peyroniego 

• wiek powyżej 40 lat,
• cukrzyca,
• nadciśnienie tętnicze,
• miażdżyca,
• palenie papierosów,
• nadużywanie alkoholu,
• zaburzenia erekcji,
• urazy prącia,
• intensywne lub urazowe stosunki płciowe.

Istnieje także wyraźny związek genetyczny z innymi chorobami włóknieniowymi, zwłaszcza z chorobą Dupuytrena, czyli przykurczem rozcięgna dłoniowego. U części pacjentów obserwuje się również rodzinne występowanie schorzenia.

Stwardnienie plastyczne prącia - fazy

Choroba Peyroniego przebiega zwykle w dwóch fazach: ostrej i przewlekłej.

Faza ostra

Faza ostra trwa najczęściej od kilku miesięcy do około półtora roku. W tym okresie aktywnie rozwija się proces zapalny. Objawy mogą szybko narastać. Pacjent odczuwa ból podczas erekcji, pojawia się wyczuwalne stwardnienie oraz postępujące skrzywienie penisa. W tej fazie deformacja może się jeszcze zmieniać i pogłębiać.

Faza przewlekła

Po ustabilizowaniu procesu zapalnego choroba przechodzi w fazę przewlekłą. Ból zwykle ustępuje, ale skrzywienie utrzymuje się. Blaszka włóknista staje się twarda i stabilna. Często dochodzi do zwapnień widocznych w badaniach obrazowych. To właśnie w tej fazie najczęściej rozważa się leczenie operacyjne.

Objawy choroby Peyroniego

Najbardziej charakterystycznym objawem jest skrzywienie prącia podczas erekcji. Najczęściej członek wygina się ku górze, choć możliwe są także skrzywienia boczne lub ku dołowi. Stopień deformacji może być niewielki lub tak duży, że uniemożliwia współżycie.

Drugim częstym objawem jest ból podczas erekcji, szczególnie w początkowym stadium choroby. Wielu pacjentów wyczuwa pod skórą twarde zgrubienie lub guzek odpowiadający płytce włóknistej.

Często występuje również:

• skrócenie prącia,
• zmniejszenie obwodu,
• niestabilność erekcji i zaburzenia wzwodu,
• deformacja typu „klepsydry”.

U znacznej części chorych rozwijają się zaburzenia erekcji. Mogą one wynikać zarówno z zaburzeń przepływu krwi i uszkodzenia tkanek, jak i z silnego stresu psychicznego.

Wpływ psychiczny i społeczny

Choroba Peyroniego bardzo często wywołuje poważne konsekwencje psychiczne. Wielu pacjentów doświadcza:

• obniżonej samooceny,
• poczucia utraty męskości,
• depresji,
• lęku przed kontaktami seksualnymi,
• problemów partnerskich.

Niektórzy całkowicie unikają współżycia z obawy przed kompromitacją lub bólem. W ciężkich przypadkach może rozwinąć się izolacja społeczna oraz głębokie zaburzenia emocjonalne.

Diagnostyka choroby Peyroniego

Rozpoznanie choroby Peyroniego opiera się głównie na wywiadzie i badaniu fizykalnym. Lekarz pyta o czas trwania objawów, obecność bólu, stopień skrzywienia oraz jakość erekcji. Podczas badania można wyczuć twardą płytkę w obrębie prącia. Bardzo pomocne są zdjęcia prącia we wzwodzie wykonywane przez pacjenta w domu. Najważniejszym badaniem obrazowym jest ultrasonografia Doppler prącia. Pozwala ona ocenić:

• lokalizację blaszek,
• obecność zwapnień,
• przepływ krwi,
• współistniejące zaburzenia erekcji.

Czasami podczas badania wywołuje się farmakologiczną erekcję, aby dokładniej ocenić deformację.

Leczenie choroby Peyroniego

Leczenie zachowawcze

W początkowych stadiach stosuje się leczenie nieoperacyjne. U pacjentów z niewielkim skrzywieniem i bez problemów seksualnych możliwa jest jedynie obserwacja. Leczenie farmakologiczne obejmowało wiele preparatów, takich jak:

• witamina E,
• pentoksyfilina,
• kolchicyna,
• tamoksyfen,
• L-karnityna.

Ich skuteczność pozostaje jednak ograniczona i nie zawsze została jednoznacznie potwierdzona. Znacznie większe znaczenie mają iniekcje podawane bezpośrednio do blaszki włóknistej. Najlepiej przebadanym lekiem jest kolagenaza Clostridium histolyticum (Xiaflex). Enzym ten rozkłada włókna kolagenowe, zmniejszając skrzywienie i poprawiając funkcję prącia.

Stosuje się również:

• werapamil,
• interferon alfa-2b.

Terapia trakcyjna i fizykoterapia

Coraz częściej wykorzystuje się urządzenia trakcyjne, które stopniowo rozciągają prącie. Regularne stosowanie przez wiele godzin dziennie może:

• zmniejszać skrzywienie,
• poprawiać długość prącia,
• ograniczać postęp deformacji.

Niektórzy pacjenci korzystają także z pompki erekcyjnej.

Fala uderzeniowa ESWT może zmniejszać ból, ale jej wpływ na samo skrzywienie jest ograniczony.

Leczenie operacyjne

Operacja jest rozważana wtedy, gdy:

• choroba jest stabilna,
• skrzywienie uniemożliwia współżycie,
• leczenie zachowawcze nie przynosi efektów.

Plikacja prącia

Najprostsza metoda polega na skróceniu strony przeciwnej do skrzywienia. Zabieg daje dobre efekty prostujące, ale może dodatkowo skracać prącie.

Nacięcie blaszki i przeszczep

Przy dużych deformacjach chirurg nacina blaszkę i uzupełnia ubytek przeszczepem tkanki. Metoda pozwala lepiej zachować długość członka, ale wiąże się z większym ryzykiem zaburzeń erekcji.

Proteza prącia

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami erekcji najlepszym rozwiązaniem może być wszczepienie protezy prącia. Zabieg jednocześnie poprawia sztywność erekcji i częściowo prostuje deformację.

Choroba Peyroniego - rokowanie

Przebieg choroby Peyroniego jest bardzo zmienny. U części pacjentów dochodzi do stabilizacji choroby, ale samoistne całkowite ustąpienie zdarza się rzadko. Bez leczenia deformacja może stopniowo się pogłębiać.

Wczesna diagnostyka i odpowiednio dobrane leczenie zwiększają szansę na zachowanie funkcji seksualnych oraz ograniczenie trwałych zmian anatomicznych.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o chorobę Peyroniego

Czy choroba Peyroniego może ustąpić samoistnie?

Tak, jednak zdarza się to stosunkowo rzadko. U części mężczyzn dochodzi do zatrzymania postępu choroby i stabilizacji zmian, natomiast całkowite cofnięcie się skrzywienia oraz zanik blaszki włóknistej obserwuje się sporadycznie. U większości pacjentów deformacja utrzymuje się na podobnym poziomie lub stopniowo się nasila. Dlatego w przypadku pojawienia się objawów warto skonsultować się z urologiem i wdrożyć leczenie na wczesnym etapie choroby.

Czy skrzywiony penis zawsze oznacza chorobę Peyroniego?

Nie. Niewielkie skrzywienie prącia jest naturalne i występuje u wielu zdrowych mężczyzn. O chorobie Peyroniego mówimy wtedy, gdy skrzywienie pojawia się lub nasila w ciągu życia, towarzyszy mu wyczuwalne stwardnienie (blaszka włóknista), ból podczas erekcji albo trudności we współżyciu. W przypadku nagłej zmiany kształtu prącia warto zgłosić się do specjalisty w celu postawienia prawidłowej diagnozy.

W jakim wieku najczęściej występuje choroba Peyroniego?

Choroba Peyroniego najczęściej rozpoznawana jest u mężczyzn między 40. a 70. rokiem życia. Ryzyko jej wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem, ponieważ tkanki stają się mniej elastyczne, a zdolność regeneracji po mikrourazach jest mniejsza. Schorzenie może jednak wystąpić również u młodszych mężczyzn, szczególnie jeśli doszło do urazu prącia lub występują czynniki genetyczne sprzyjające włóknieniu.

Kiedy należy zgłosić się do urologa?

Konsultacja urologiczna jest wskazana zawsze wtedy, gdy pojawi się nowe skrzywienie prącia, ból podczas erekcji, wyczuwalne zgrubienie pod skórą lub problemy ze współżyciem. Wczesna diagnostyka pozwala szybciej wdrożyć leczenie i zwiększa szansę na zahamowanie postępu choroby. Nie warto czekać, aż deformacja stanie się znaczna lub zacznie utrudniać życie seksualne.

Czy fizjoterapia może zastąpić operację?

W niektórych przypadkach fizjoterapia może zmniejszyć skrzywienie, poprawić elastyczność tkanek oraz ograniczyć postęp choroby, dzięki czemu operacja nie będzie konieczna. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi deformacjami oraz osób znajdujących się we wczesnym stadium choroby. Jeśli jednak skrzywienie jest duże, stabilne i uniemożliwia współżycie, leczenie operacyjne często pozostaje najskuteczniejszą metodą terapii.

Czy choroba Peyroniego powoduje zaburzenia erekcji?

Tak. Szacuje się, że zaburzenia erekcji występują u znacznej części pacjentów z chorobą Peyroniego. Mogą być spowodowane zarówno zmianami w tkankach prącia i zaburzeniami przepływu krwi, jak i stresem, lękiem przed współżyciem czy obniżoną samooceną. Leczenie choroby często poprawia również funkcję seksualną.

Czy choroba Peyroniego jest groźna dla zdrowia?

Choroba Peyroniego nie stanowi zagrożenia dla życia i nie zwiększa ryzyka nowotworu prącia. Może jednak znacząco pogarszać jakość życia, powodować ból, zaburzenia erekcji oraz problemy psychologiczne i partnerskie. Z tego względu nie należy bagatelizować jej objawów.

Czy współżycie seksualne pogarsza chorobę Peyroniego?

W okresie aktywnej fazy choroby, gdy występuje ból i postępujące włóknienie, urazowe lub bardzo intensywne stosunki seksualne mogą sprzyjać dalszym mikrourazom i pogłębianiu zmian. Nie oznacza to jednak konieczności całkowitej rezygnacji z aktywności seksualnej. Warto omówić z lekarzem bezpieczne formy współżycia oraz możliwości leczenia.

Czy fizjoterapia dna miednicy pomaga w chorobie Peyroniego?

Fizjoterapia przy chorobie Peyroniego nie usuwa blaszki włóknistej odpowiedzialnej za skrzywienie prącia, ale może zmniejszać ból, obniżać napięcie mięśniowe i poprawiać komfort współżycia. Jest szczególnie pomocna u pacjentów, u których chorobie towarzyszy przewlekły ból miednicy, stres lub wtórne zaburzenia erekcji.

Jakie są pierwsze objawy choroby Peyroniego?

Pierwszymi objawami najczęściej są ból podczas erekcji, wyczuwalne stwardnienie lub guzek w obrębie prącia oraz stopniowo pojawiające się skrzywienie członka. U części pacjentów dochodzi także do skrócenia prącia lub pogorszenia jakości erekcji. Im wcześniej zostanie postawiona diagnoza, tym większa szansa na skuteczne leczenie zachowawcze.

Artykuł został opracowany przez mgr Karolinę Urbaniak, fizjoterapeutkę uroginekologiczną. Treść powstała na podstawie aktualnych wytycznych naukowych, literatury medycznej oraz doświadczenia klinicznego zdobytego podczas pracy z pacjentami z zaburzeniami w zakresie dna miednicy.