Choroby przenoszone drogą płciową - ziarnica weneryczna pachwin, HPV, LGV, NGU Cz.3

NGU (nieswoiste zapalenie cewki moczowej)

Jest to jedna z najczęstszych chorób płciowych zakaźnych u mężczyzn. U kobiet obserwowana jest rzadziej - ma bezobjawowy przebieg.  

Objawy NGU u mężczyzn:

• zapalenie cewki moczowej prowadzi do zapalenia wewnątrz penisa
• biała wydzielina z penisa
• częste oddawanie moczu 
• bólu lub pieczenie podczas oddawania moczu
• podrażnieniu i bólu na czubku penisa

Wywołane jest przez przez bakterie, które znajdują się w ustach, pochwie lub penisie, a także w odbycie i przedostają się podczas kontaktu seksualnego. Mogą zostać także przeniesione zainfekowaną dłonią. NGU może powstać także w wyniku otarć śluzówki podczas masturbacji i współżycia.

Najczęstszą przyczyną NGU są bakterie przenoszone podczas kontaktów seksualnych. Do zakażenia może dochodzić podczas stosunku płciowego: waginalnego, analnego lub oralnego. Jednym z częstych czynników etiologicznych jest bakteria Chlamydia trachomatis, dlatego w diagnostyce często wykonuje się badania w kierunku chlamydiozy.

Nieleczone nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej może prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego oraz innych powikłania, w tym zapalenia najądrzy, reaktywnego zapalenia stawów czy przewlekłych dolegliwości ze strony układu moczowo-płciowego.

Diagnostyka i leczenie NGU

Podstawą rozpoznania jest wymaz z cewki moczowej lub badanie próbki moczu. W zależności od obrazu klinicznego wykonywane są dodatkowe analizy mikrobiologiczne pozwalające określić przyczynę zakażenia

Polega na pobraniu wymazu lub testu z moczu. Leczenie polega na podaniu antybiotyku - w zależności od drobnoustroju, który wywołał infekcję. Brak leczenia może powodować np. zapalenie stawów.

Ziarnica weneryczna pachwin (LGV) 

Ziarnica weneryczna pachwin to choroba przenoszona drogą płciową i wywoływana przez bakterię Chlamydia trachomatis. Za rozwój choroby odpowiadają przede wszystkim serotypy L1, L2 i L3, które mają zdolność zajmowania układu chłonnego.

Choroba występuje częściej w regionach o charakterze endemicznym i tropikalnym, jednak w ostatnich latach notuje się również przypadki w Europie.

Objawy ziarnicy wenerycznej  pachwin LGV

Objawy LGV (lymphogranuloma venereum):

• powiększone węzły chłonne w pachwinach
• objawy zapalenia odbytu np. krwawienia, wydzielina ropna, zaparcia lub owrzodzenia
• podwyższona temperatura ciała (gorączka)
• wysypka i obrzęk pachwin, pach lub szyi
• w miejscu wniknięcia może pojawić się niewielka rana - która często pozostaje niezauważona
• ból

Jeżeli lokalizacja dotyczy penisa może pojawić się:

• wydzielina
• obrzęk węzłów pachwinowych

U osób zakażonych drogą analną może rozwinąć się stan zapalny okolicy odbytu, określany jako zapalenie odbytnicy. Objawia się bólem, wydzieliną, krwawieniem oraz uczuciem niepełnego wypróżnienia.

Drogi zakażenia LGV

• śluzówka lub skórę odbytu, penisa oraz skóra wokół  
• śluzówka ust, gardła - u kobiet, chociaż zdarza się rzadko

Diagnostyka LGV

• u mężczyzn - pobranie wymazu z penisa lub odbytu  
• u kobiet - wymaz z pochwy i szyjki macicy

W pierwszej kolejności próbki badane są na obecność chlamydii. Jeżeli test jest dodatni bada się je pod kątem ziarnicy wenerycznej (jest to rzadka choroba weneryczna).

Ostateczne rozpoznanie wymaga potwierdzenia zakażenia bakterią Chlamydia trachomatis oraz określenia odpowiedniego serotypu odpowiedzialnego za rozwój choroby.

Leczenie LGV

Polega na antybiotykoterapii.  

Nieleczona choroba może mieć przewlekły przebieg i prowadzić do trwałego uszkodzenia naczyń chłonnych. W konsekwencji może dojść do rozwoju słoniowacizny narządów płciowych, przetok oraz znacznego powiększenie węzłów chłonnych.

Mięczak zakaźny

Jest to choroba wywoływana przez wirus mięczaka zakaźnego. Rozprzestrzenia się poprzez bliski kontakt fizyczny z patogenem - w tym seksualny. Do zakażenia może dojść także przez kontakt z ręcznikami, pościelą czy bielizną osoby zakażonej.  

Objawy zakażenia mięczakiem zakaźnym

• małe bezbolesne kulki (grudki) o średnicy 2-5 mm,
• grudki mogą być zakończone białą lub żółtą główką,
• mogą “mienić” się tak jak perły.

Ważne! Płyn wewnątrz nich jest bardzo zakaźny. Nie wolno ich wyciskać.  

Lokalizacja zmian przy zakażeniu podczas współżycia:

• pachwiny,
• narządy płciowe, 
• podbrzusze, 
• pośladki,
• górna część ud.  

Leczenie zakażenia mięczakiem zakaźnym

Nieleczone ustępują samoistnie w przeciągu 6 - 18 miesięcy od wystąpienia.

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV)

Czynnikiem chorobotwórczym jest wirus HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego. Odpowiedzialny jest on za infekcje wirusowe skóry i błon śluzowych, w tym narządów płciowych. HPV jest jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową.

Niektóre typy HPV powodują kłykciny kończyste - niskiego ryzyka, czyli nieonkogenne, inne natomiast zwiększają ryzyko nowotworów, zwłaszcza raka szyjki macicy, gardła, prącia oraz odbytu (typy wysokiego ryzyka, onkogenne).  

Leczenie zakażenia HPV

Polega na leczenie zmian wywołanych przez wirusa. Nie istnieje na ten moment terapia, która usunęłaby wirusa. Może to zrobić sam organizm - zazwyczaj tak się dzieje - w 80% przypadków, iż organizm samodzielnie poprzez układ odpornościowy i zdrowy styl życia radzi sobie z wirusem.  

Typy wirusa HPV

Istnieje ponad 200 typów HPV. Występują:

• HPV niskiego ryzyka - prowadzą do powstawania brodawek (kłykcin kończystych)
• HPV wysokiego ryzyka - mogą prowadzić do  zmian przednowotworowych takich jak rak szyjki macicy, odbytu, prącia czy też gardła.  

Drogi zakażenia HPV

Ryzyko zakażenia wzrasta wraz z liczbą partnerów seksualnych, wczesnym rozpoczęciem współżycia oraz współistnieniem innych infekcji przenoszonych drogą płciową.

• kontakt seksualny: waginalny, analny, oralny
• kontakt skóra do skóry (czasem bez penetracji)
• rzadko: z matki na dziecko podczas porodu

Okres wylęgania HPV

• zwykle 1- 6 miesięcy, czasem nawet kilka lat
• zmiany mogą pojawić się dopiero długo po zakażeniu

Objawy HPV

HPV niskiego ryzyka:

Kłykciny kończyste (brodawki genitalne)

• drobne, miękkie, często o wyglądzie kalafiorowatym
• mogą swędzieć, krwawić lub być bezobjawowe

HPV wysokiego ryzyka:

• zmiany zwykle bezobjawowe

Mogą prowadzić do:

• dysplazji szyjki macicy
• zmian przednowotworowych w obrębie narządów płciowych, odbytu oraz gardła

Diagnostyka HPV

• test DNA HPV - wykrywa różne typy wirusa w organizmie
• wymaz cytologiczny  - jeżeli HPV jest w organizmie może zacząć “niszczyć” komórki powodując dysplazję szyjki macicy
• badanie wizualne brodawek  

W przypadku dodatniego HPV, szczególnie typ 16 oraz 18 pacjentka zostanie skierowana przez swojego lekarza na kolposkopię, by ocenić stan szyjki macicy.  

Badania przesiewowe pozwalają wykryć wczesne zapalenie szyjki macicy oraz zmiany przednowotworowe związane z przewlekłym zakażeniem HPV.

Leczenie HPV

Jak już wspominaliśmy zazwyczaj organizm sam eliminuje wirus z organizmu w ciągu 2 lat. Jeżeli wystąpią zmiany są one usuwane: 

• brodawki kończyste: usuwane są chirurgiczne, laserowo, za pomocą  krioterapii lub preparatów miejscowych.
• zmiany przedrakowe: usuwane są chirurgicznie.

Profilaktyka HPV

Niezwykle ważne są szczepienia ochronne, które chronią przed HPV. Jeżeli doszło już do zakażenia także warto się zaszczepić. Wówczas prawdopodobnie organizm lepiej poradzi sobie z eliminacją wirusa. Warto wiedzieć, że występuje ok. 200 typów wirusa. Warto także stosować prezerwatywy. Kobiety powinny wykonywać regularne badania cytologiczne,  a najlepiej testy pod kątem HPV - aktualnie są one bezpłatne w ramach programu badamhpv.pl 

Podsumowanie

Oprócz HPV, LGV i NGU do najważniejszych infekcji przenoszonych drogą płciową należą także rzeżączka, zakażenie wirusem HIV oraz kiła. Wiele z tych chorób może początkowo przebiegać bezobjawowo, dlatego po ryzykownym kontakcie seksualnym warto wykonać odpowiednie badania diagnostyczne. Szczególnie ważne jest regularne testowanie w kierunku HIV oraz innych infekcji u osób mających wielu partnerów seksualnych.

Piśmiennictwo: 
1. BRODZIKOWSKA, M., WALENDZIK-OSTROWSKA, A. G. N. I. E. S. Z. K. A., DEC-PIETROWSKA, J. O. A. N. N. A., & PAWLĘGA, M. NOWOCZESNA PROFILAKTYKA HIV I INNYCH INFEKCjI PRZENOSZONYCH drogą płciową.